Volgens Verhoeven

‘Een levendig en leerzaam boek’ – NRC/Handelsblad

‘Een mooi beeld van de stroom aan gedachten die film bij Verhoeven kunnen losmaken’ – VPRO’s Boeken

'De zeer persoonlijke colleges van Verhoeven zijn nu gebundeld; een schatkamer vol analyse, duiding, close reading, details, noem maar op. Gaat dat kopen!' - Matthijs van Nieuwkerk in De Wereld Draait Door

‘Een deskundige, enthousiaste en leerzame reis door de filmgeschiedenis.’ - NBD Biblion

‘Niets minder dan vijftig boeiende hoorcolleges. Verhoeven weet in vrijwel elke bespreking nieuwe gezichtspunten te formuleren. De reden: meer nog als een filmliefhebber kijkt hij als filmmaker.’ - De Filmkrant

‘Als je dit boek leest, kijk je voor de rest van je leven net iets anders naar een film… Je krijgt als lezer het gevoel een masterclass van de meester zelf te ontvangen. En een masterclass van Paul Verhoeven, wie wil dat nou niet?’ - JFK Magazine

‘Leerzaam en vermakelijk, want heilige huisjes kennen beide auteurs niet.’ - Nederlands Dagblad

NRC
Het vlijmscherpe filmoog van Paul Verhoeven
auteur: Coen van Zwol
woensdag 17 oktober 2012

‘Het onderbewustzijn is een uitdragerij waarin van alles ligt opgeslagen, als een rommelmarkt op Koninginnedag.” Paul Verhoeven drukt zich beeldend uit, logisch voor een filmmaker. Niks verhevens, dat onderbewustzijn van ons, gewoon een rommelkleed vol gebarsten servies, afgekloven Barbies en vergeelde stripboeken.

Het boek Volgens Verhoeven is een excursie door de persoonlijke filmgeschiedenis van Nederlands grootste filmmaker, opgetekend door Rob van Scheers. In beknopte versie verschenen de verhalen eerder in de Volkskrant. Verhoeven is wijdlopig, ongedisciplineerd, soms chaotisch – en juist daarom is Volgens Verhoeven zo’n levendig en leerzaam boek.

Het is de Verhoeven die vol gas zijpaden in dendert: een anekdote hier, een observatie over Hollywood daar, gekruid met een jeugdherinnering over het ‘schorremorrie’ dat anno 1962 B-films keek in ‘scharrige zaaltjes’ van de Haagse rosse buurt. Ook vertelt hij soms wat hij uit zo’n film ‘leende’, iets waar een filmmaker zich absoluut niet voor hoeft te schamen, herhaalt hij.

Verhoeven ziet films met de analytische blik van de vakman, met oog voor de invloed van de cameraman of componist in het ‘Gesamtkunstwerk’. Uiteraard heeft hij idolen, maar zijn ervaring werkt als bullshitfilter. Zo kan hij Hitchcock loven, om even later koel te constateren dat de meester zich soms door een persoonlijke obsessie liet meeslepen. En hij mag Orson Welles nog zo’n gigant vinden, toch is het maar goed dat Universal hem de montage van Touch of Evil (1958) ontnam – Welles’ versie zat vol irritant schetterende mariachibandjes.

Ook leuk is het als Verhoeven een film over de hekel haalt. Zoals Schindler’s List, waar hij collega Spielberg eerst in bescherming neemt tegen Claude Lanzmann (Shoah) die, kort samengevat, vindt dat hij de enige is die het recht heeft een film over de Holocaust te maken. Waarna hij Schindler’s List fileert – niet zozeer om het kitscherige sentiment van het meisje met het rode jasje, maar om SS-luitenant Amon Göth (Ralph Fiennes). Veertig minuten lang treft de film de correcte, semidocumentaire toon, vindt Verhoeven, dan komt deze ‘witte haai uit Jaws’ in beeld en verpest alles. Waarom? Via hem reduceert Spielberg het kwaad van het nazisme gemakzuchtig tot een gek, een eenling, terwijl het juist draait om de massaliteit, het procedurele, de banaliteit van het kwaad.

Een heel fijn boek, deze derde samenwerking tussen Paul Verhoeven en Rob van Scheers. Des te meer verlang je naar een nieuwe film van de nu 74-jarige cineast, die nog zoveel energie heeft. Hopen dat De stille kracht nu echt doorgaat

Filmkrant
Volgens Verhoeven: De verlosser spreekt

Auteur: Mark van den Tempel
Website

Een boek met analyses van film­klassiekers: zitten we daar anno 2012 echt nog op te wachten? Wel als ze geschreven zijn door een cineast met een uitgesproken mening, een enorme algemene ontwikkeling en een filmisch oog: Paul Verhoeven.
 
Iedereen die wel eens tijd in het gezelschap van Paul Verhoeven heeft doorgebracht weet wat een fantastisch docent hij zou zijn geweest. Wat kan die man vertellen! De bundeling van de Volkskrant-rubriek Volgens Verhoeven biedt niets minder dan vijftig boeiende hoorcolleges. De besproken films zijn stuk voor stuk ijkpunten van de filmhistorie, en al vaak het onderwerp geweest van uitgebreide analyse. Toch weet Verhoeven in vrijwel elke bespreking nieuw gezichtspunten formuleren. De reden: meer nog als een filmliefhebber kijkt hij als een filmmaker. Je kunt als criticus nog zoveel films tot je nemen, pas als je er daadwerkelijk een gemaakt hebt, kun je je pas echt verplaatsen in de keuzes, de dilemma's en de oplossingen van de grote cineasten. Wij zien in Ivan de Verschrikkelijke II voornamelijk een wat statische film, maar Verhoeven legt uit hoe slim regisseur Eisenstein zijn vaste kaders gebruikt als spanningsbron.
Een meerwaarde is ook dat Verhoeven vaak zijn eigen ervaringen in de analyses verwerkt. Het lijkt misschien ijdel, Basic Instinct vergelijken met Vertigo, maar daarmee toont hij aan hoe de succesregisseurs van vandaag op de schouders van die van gisteren staan. Na het zien van het losse camerawerk van The French Connection gaf hij Turks Fruit diens handgedraaide stijl. De Jezus-verwijzingen uit Shane liet hij met een knipoog terugkeren in Robocop. En een van zijn meest bewonderde sequenties, de wagenrennen uit Ben Hur, kreeg een oer-Hollands equivalent in Spetters' opwindende motorcross.
 
Eelt op de billen
Aan grote namen geen gebrek. Verhoeven die de draak steekt met Coppola, een brief aan Bergman schrijft en een jonge Truffaut schoffeert door hem als filmstudent te bekritiseren op zijn stijl. Toen al had hij lak aan reputaties. Verhoeven stelt dat One Flew Over the Cuckoos Nest 'te geconstrueerd, te handig in elkaar gezet' is. En Blade Runner gaat 'zo traag allemaal'.
Een betweter? Misschien, op bepaalde terreinen is zijn kennis van zaken ongeëvenaard. Zoals hij in het dubbele hoofdstuk over Dreyers La passion de Jeanne d'Arc het Franse boerenmeisje ontleedt aan de hand van bestaande processtukken: hier proeven we dezelfde bevlogenheid als in zijn prikkelende Jezus-biografie. Natuurlijk, Dreyers eerbiedwaardige aanpak is klassiek, maar had hij van die stevige boerenmeid met eelt op haar billen nu echt zo'n smachtende martelares moeten maken? Verhoeven weet wel hoe hij het gaat aanpakken. Hij zou zijn Jeanne-film beginnen met het gesteggel over haar borsten, die volgens het Vaticaan eeuwenlang een heiligverklaring in de weg stonden. Of die film er gaat komen, valt te betwijfelen. Maar door er zo beeldend over te vertellen, heeft Verhoeven hem toch al een beetje gemaakt.
 
Volgens Verhoeven: Op stap door de filmgeschiedenis met Paul Verhoeven Paul Verhoeven en Rob van Scheers | 2012, De Bezige Bij | 312 pagina's
 
Rob van Scheers: 'Paul Verhoeven laat je anders kijken'
Aan journalist Rob van Scheers de taak Paul Verhoevens woordenstromen in banen te leiden. Hoe verloopt hun samenwerking in de praktijk?
 
'Meestal bespreken Paul Verhoeven en ik twee films per sessie, en de afspraak is dat we die dan allebei vooraf nog eens hebben bekeken. Die interviews duren al snel een dagdeel en omdat Paul zo rap praat, spreken we feitelijk over driedubbele woordwaarde. Van die stroom aan gedachten maak ik vervolgens een stukje. In de Volkskrant beslaat dat zo'n 800 woorden, in het boek krijgt de lezer de extended versie van circa 2000 woorden.'
 
Stuur je Verhoeven bij de selectie van zijn keuzes? 'Je moet je voorstellen: soms vallen films af, omdat ze bij herzien teleurstellen. Dat overkwam bijvoorbeeld de oorspronkelijke King Kong uit 1933 — té gedateerd. De meeste titels heeft Paul voorgesteld, hij heeft natuurlijk een fenomenale filmkennis. Maar als ik ergens hartstochtelijk voor pleit, neemt hij dat idee wel over. Op die manier is bijvoorbeeld Scorsese's Taxi Driver in het boek terechtgekomen.'
 
Bij welke film heb je je mening moeten herzien na een 'lezing' van Paul? Over bijna iedere film weet ik nu meer dan vooraf. Paul leert je anders kijken, meer met de blik van de eigenzinnige filmmaker die hij in diepste wezen is. Het draait allemaal om de details. Hij wijst op de moed van bepaalde regisseurs, de waarde van production designers, het aandeel van de director of photography (cameraman). Het gaat over muziek, en monteren, en dialogen, en special effects, en spanningsbogen, en natuurlijk over ijdele producers en hun gegoochel met budgetten. Vakkennis van binnenuit. Daar kom je in een normaal interview van zeg een half uurtje met een topregisseur nauwelijks aan toe. Ditmaal verkeren we 65 episodes in de bovenkamer van Verhoeven.'